شهر و طبقه خلّاق از نگاه ریچارد فلوریدا

در سالهای اخیر، چارچوبی برای توضیح علت برتری برخی مناطق و شهرها تدوین شده است که بر مبنای اهمیت خلاقیت و حضور قشری از مردم به نام طبقه خلاق استوار است. جغرافیای اقتصادی افراد مستعد یا تلنت در این راستا از سوی دولتها و نیروهای اقتصادی-اجتماعی تغییراتی داشته است. تلنت با شاخص تنوع ارتباط پیدا می کند و بر این موضوع تاکید دارد که استعدادها به مکان هایی جذب می شوند که موانع کمی برای ورود و رشد سرمایه های انسانی وجود دارد. امکانات فرهنگی، تفریحی و اقلیم با وجود اینکه برای رشد شهر مهم می باشند، اما در جذب و تشویق کارگران مستعد به نسبت از اهمیت کمتری برخوردارند. علاوه بر این تلنت قویا با موقعیت صنایع تکنولوژیک نیز در ارتباط است. تلنت یا استعداد یک عامل کلیدی در جذب صنایع تکنولوژیک و تولید بالاتر درآمد منطقه ای می باشد.

طبقه خلّاق جامعه

ریچارد فلوریدا در سال 2002 اولین کتاب خود را تحت عنوان creative class  منتشر کرد و پس از آن درسال 2005 کتاب دیگری را برای تکمیل مباحث منتشر ساخت. وی در این کتاب از نخبگان خلاق در جامعه، که جمعی از نیروهای حرفه ای، علمی و هنرمند هستند نام می برد که حضور آنها پویایی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی به ویژه در نواحی شهری ایجاد می‌کند. نخبگان خلاّق شامل افراد فعال در حوزه های علوم و مهندسی، معماری وطراحی، آموزش، هنر، موسیقی و تفریح هستند که کارکرد اقتصادی آنها، ایده های جدید، فناوری نوین و محتوای نوآورانه جهان امروز را ایجاد می کنند.

در نتایج حاصل ازپژوهش ریچارد فلوریدا و همکارانش در رابطه با مطالعاتی که بر روی گروه‌های هدف در پترزبورگ انجام شد، اعضای گروه­ های هدف، بیشترین تاکید را بر امکانات (Amenities) یکپارچه گذاشتند و فرصت­های اقتصادی و سبک زندگی (Life style) را در انتخاب یک مکان، ضرورتا تکمیل کننده همدیگر می دیدند. در حقیقت از بعضی از لحاظ آن ها بر کیفیت تفریحات و محیط بیش از بازار کار در انتخاب مکان برای زندگی تاکید می کردند. اعضای گروه های هدف امکانات را به صورت موارد زیر تعریف می کردند:

  • وجود تعداد زیادی از افراد جوان و فعال
  • دسترسی زیادی به بازه وسیعی از فعالیت های فضای باز
  • فعالیت های موسیقی پرشور یا بازه وسیعی از فرصت های موسیقی زنده
  • وجود بازه وسیعی از تجربیات زندگی شبانه (Night-Life) شامل گزینه متعدد بدون الکل
  • یک محیط سالم وتمیز وجود تعهد برای حفظ منابع طبیعی برای تفریح و لذت
  • وجود سبک زندگی همساز با جوان (Youth-friendly) و حامی تنوع (Diversity)

علاوه بر این، بسیاری فقط می خواستند بدانند که آیا امکانات خاصی در اطراف به معنای علامتی از سرزندگی منطقه وجود دارد یا خیر؟ در حالی که شخصا ممکن بود از آن امکانات استفاده هم ننمایند. اما امکاناتی که مطلوب کارگران خلاق می باشند متفاوت با امکانات سنتی(امکانات مورد نیاز اقتصاد صنعتی) است، اقتصاد صنعتی معمولا تمرکزش بر امکانات فرهنگی (مانند سمفونی، اپرا، تئاتر، باله و …) و مواردی مانند رستوران های زنجیره ای در سطح ملی، مراکز تفریح شبانه (Spots Night)، فضاهای ورزشی بود.

شواهد رو به افزایشی وجود دارند که نشان می دهند با وجودی اینکه امکانات هنوز مهم هستند اما کم‌کم جای خود را به فعالیت‌های غیررسمی­تر، باز، همه شمول و مشارکتی می‌دهند. کارگران خلاق بازه وسیعی از این چنین فعالیت‌هایی شامل امکانات و فعالیت های فضای باز (مانند قایق سواری، دوچرخه سواری و صخره نوردی) و سایر فعالیت های مربوط به سبک زندگی (مانند محل های اجرای موسیقی زنده و پرشور، رستوران های فضای باز، سوپر مارکت های ارگانیک، بارهای آبمیوه) می باشد.

کارگران خلاق تفاوت مشخصی بین این گونه فعالیت ها و امکانات مربوط به فعالیت های گران تر و غیر همه شمول مانند سمفونی یا حتی ورزش های حرفه‌ای قائل هستند. دسترسی در انتخاب یکجا امر بسیار مهمی برای کارگران خلاق است. برای آن ها منابعی که امکانات و فعالیت ها به راحتی و به موقع قابل دسترسی به صورت پیاده، با دوچرخه یا بوسیله حمل و نقل عمومی می باشند بر مناطق دیگر ارجحیت دارند. بسیاری از کارگران خلاق جوان تر دارای اتومبیل نمی باشند و ترجیح می دهند در مناطقی زندگی کنند که به آن نیازی هم نداشته باشند. آن­ها حمل و نقل بوسیله خطوط مترو و یا خطوط ریلی سبک (Light Rail) را به عنوان وسیله ای جهت ارتباط با منطقه ای وسیع­تر ترجیح می­دهند و وجود آن­ها بسیار مهم در انتخاب یک مکان برای زندگی و کار می باشد.

کارگران خلاق در صنایع با تکنولوژی بالا معمولا دارای زمینه های قومیتی و نژادی مختلفی هستند و مکان هایی را ترجیح می دهند که این تنوع را بازتاباند. امکانات اقتصادی خلاق (امکانات فضای باز و امکانات مربوط به سبک زندگی) به خودی خود دارای اهمیت نمی باشند. بلکه علائم و شواهدی از یک محیط متنوع، حمایت کننده، همساز با جوانان و جوان پسند (youth-friendly) ارائه می دهند. اعضای گروههای هدف مکان هایی که به راحتی بتوانند با آن ها هماهنگ شوند و ساختار حمایت کننده ای از همکاران و دوستان را به وجود آورند را ترجیح می دهند. ریچارد فلوریدا بر رابطه مثبت بین خلاقیت تکنولوژیکی (با میزان نوآوری در منطقه و صنایع تکنولوژی اندازه گرفته می شود) و خلاقیت فرهنگی با شاخص بوهمین (Bohemian) اندازه گرفته می‌شود که آن نسبت منطقه ای از هنرمندان، موسیقیدان ها و تولیدکنندگان فرهنگی است، صحه می‌گذارد. فلوریدا پیشنهاداتی را برای موفقیت در دوران خلاق ارائه می دهد:

  • استفاده از پتانسیل انسانی هر شخص
  • سرمایه گذاری در زیرساخت خلاق و آموزش
  • ایجاد یک جامعه واقعا باز

مطالعات فلوریدا و همکاران نتایج زیر را در برداشت: به نظر می رسد که افراد مستعد و تلنت بیشتر جذب امکانات فرهنگی می‌گردند تا امکانات تفریحی یا اقلیم. البته ذکر این نکته مهم است که اعضای گروه های هدف تمایز مشخصی بین تفریحات فعال و پرشور فضای باز و ورزشهای دارای تماشاچی مانند بیس بال و فوتبال حرفه ای قائل بودند. آن ها مشخصا ابراز داشتند که جذب مکان هایی با سطح بالایی از تفریحات فعال فضای باز می گردند. تلنت بیشترین ارتباط و وابستگی را با شاخص تنوع دراد. افراد مستعد و تحصیلکرده جذب مکان هایی می گردند که از تنوع بالای دموگرافیک برخوردار باشند. دارای سطح بالایی از باز بودن و موانع نسبتا کم برای ورود باشند. در تجزیه و تحلیل بیشتر(بوسیلۀ Path Analysis) بین متغیر های گوناگون، فلوریدا سه نتیجه مشخص از مطالعاتش می­گیرد:

  1. تلنت قویا با صنایع های- تکنولوژی ارتباط دارد.
  2. تنوع هم با تلنت و هم با صنایع های-تکنولوژیکی ارتباط دارد.
  3. تاثیرات متغیرهای دیگر، مانند جذابیت و یا میزان امکانات دیگر، ضعیف و منفی می باشند.

رشد استعدادها در جامعه با متوسط درآمد رابطه مستغیم و مثبتی دارد. بنابراین تنوع فقط یک هدف اجتماعی نیست، بلکه مستقیما دارای مزایای اقتصادی نیز می باشد. درآمد همچنین با امکانات فرهنگی، جذابیت و ارزش های متوسط خانوادگی و صنایع تکنولوژیک ارتباط دارد. فلوریدا از بررسی های بیشتر چنین نتیجه می گیرد که تلنت و تکنولوژی بصورت مشترک بر زندگی مناطق خلّاق تاثیر می گذارد.

ارائه دیدگاه غیرفعال است